Denizanası Çarpmasına Ne İyi Gelir?

Her yıl dünya genelinde binlerce, hatta yüzbinlerce insan, özellikle yaz aylarında plajlara koştuklarında, denizde bulunan tek canlının kendisi olduğunu düşünüyor. Ancak durum böyle değil. Tam tersi, deniz canlılarının habitatına bizler girmiş oluyoruz. Yani, denize girerken aslında yalnız değiliz. 

Ülkemizde, deniz canlıları kaynaklı kazaları mercek altına aldığımızda, neyse ki köpekbalığı saldırısı gibi büyük çaplı ve insan hayatını tehdit eden vakaların görülmediğini fark ediyoruz. 

Türkiye’de deniz canlısı kazası raporlarında birinci sırada denizanası çarpması geliyor. 

Bu nedenle de yaz aylarında arama motorlarında en çok gerçekleştirilen arama öbeği “denizanası çarpmasına ne iyi gelir?” oluyor. 

Uzatmadan konuya gireyim. 

Image courtesy of MrWildLife at FreeDigitalPhotos.net

Öncelikle denizanalarının onlarca türü olduğunu bilmenizi isterim. İnanılan efsanenin aksine, denizanaları okyanus ve denizlerde dolaşıp insan bulup anında indirme planları yapan süper IQ’ya sahip caniler değiller. 

Onu bırakın, bu hayvanların beyni bile yok. Bunun yerine suda serbest yüzüyorlar. Yani “dalga nereyeeee, ben oraya” diyorlar. 

Enteresan görüntüye ve renge sahip olabiliyorlar, bu da balıkları çekiyor ve bumm! Dokunaçlarına yakalanıyorlar. Sonra zehirlenip ölüyor zavallılar ve denizanası da bu balıkçıkları bir güzel mideye indiriyor. 

Mekanizma basitçe bu. 

Peki insan için ölümcül müdür denizanası? Bazıları… 

Dedik ya onlarca türü var diye… Biri de Kutu Denizanası (Chironex Fleckeri) mesela. Bu arkadaş Avustralya’da yaşıyor ve bir insanı rahatça öldürebilecek zehre sahip. Bu zehir, direkt olarak kalbe etki ediyor ve çok büyük ihtimalle kalp krizinden ölüyorsunuz, hem de hastaneye yetişemeden. Birkaç dakika içinde. 

Neyse bu pesimist moddan çıkalım. Şanslıyız, çünkü Avustralya’ya her gün denize girmeye gitmiyoruz. 

Türkiye’deki denizanalarının çarpması, çoğunlukla tıbbi yardım gerektirmiyor.

Sadede gel, denizanası çarpmasına ne iyi gelir?” diye düşünmeye başladığınızı biliyorum. 

Peki, size olası bir denizanası çarpmasına neyin iyi geleceğini tane tane anlatıyorum. 

Denizanası Çarpmasına Ne İyi Gelir?

Denizlerin eşek arıları olan denizanaları, dokunaçlarıyla bize değdiklerinde canımızın ne kadar yanacağı, durumun ne kadar kötüye gidebileceği birkaç parametreye bağlıdır. Bunlar:

  • Denizanasının türü
  • Dokunaçların değdiği bölgenin anatomik lokasyonu (nereden sokulduğunuz)
  • Etkilenen bölgenin büyüklüğü
  • Denizanası tarafından çarpılan kişinin, bu hayvanın zehrine karşı alerjisinin olup olmadığı

Kazazede, öncelikle sudan çıkarılır ve olabildiğince sabit durması sağlanır (zehrin yayılmaması için). 

Kazazedenin vücudunda denizanası iğnesi kalmış olabilir. Böyle bir durum varsa, cımbız, pens, ya da eldiven kullanılarak çıkartılır.

Bölge iğnelerden temizlendikten sonra, iğnelerin girdiği hücreleri de (bilimsel adıyla nematosist) temizlemek gerekir. Bunu da tıraş kremiyle kolaylıkla yapabiliriz. Tıraş kremini, denizanasının çarptığı yere uyguladıktan sonra bir tıraş bıçağı ya da kredi kartı ile sıyırarak temizliyoruz. 

Yahu plajda nereden bulacağım tıraş kremini, jileti, bilmem neyi?” diyenler için tavsiyemiz, deniz suyunu kullanmak. Deniz suyuyla, etkilenmiş bölgeyi iyice yıkayın. Yalnız özellikle deniz suyu dedim, tatlı su asla ve asla kullanmayın.

Çünkü tatlı su, zehrini henüz açığa çıkaramamış olan nematosistlerin aktifleşmesine, yani daha çok zehrin açığa çıkıp, vücuda dağılmasına sebebiyet verecektir. 

Bir de yanlış bilinen bir şehir efsanesine gelelim…

Image courtesy of Chai25182518 at FreeDigitalPhotos.net

Etkilenmiş bölgeyi, tatlı suyla yıkamadığımız gibi, üzerine idrar uygulamıyoruz -işemiyoruz yani çarpmanın olduğu bölgeye (amonyak arı sokmasına iyi geliyor, denizanası çarpmasına değil). 

Alkolle de yıkamıyoruz.

İdrar ve alkol de, tatlı su gibi, aktifleşmemiş bazı nematosistlerin zehir yaymasına sebep olabilir.

İçlerinde DAN’ın da bulunduğu bazı kaynaklar, etkilenmiş olan bölgeye sirke uygulanabileceğini söylerken, British National Health Service (İngiliz Ulusal Sağlık Hizmetleri) gibi bazı kuruluşlar da sirkenin tatlı su, idrar ve alkol uygulaması ile aynı etkiyi göstereceğinden bahsediyor (daha fazla zehir salgılanması).

Peki denizanası çarpmasına deniz suyu dışında ne iyi gelir?

Yukarıda bahsettiğim kuruluşların tamamı ve ben (tecrübeyle sabit), denizanası çarpması sonucunda

etkilenen bölgeye buz torbası ya da “dayanılabilecek kadar” sıcaklıkta -haşlanmaya da gerek yok- su uygulanmalıdır.

Bu uygulamaların ikisi de ağrıya iyi gelecektir. 

Tabi bu son aşamadır, öncesinde anlatıldığı gibi ilk hedefimiz, denizanası çarpmasına maruz kalmış bölgenin -eğer hala varsa- iğne (cımbız, eldiven vb. kullanarak) ve iğneleri girdiği hücreleri (nematosistler) temizlemektir (tıraş kremi ile). 

Traş kremi yoksa deniz suyuyla bolca bölgeyi yıkıyoruz (hatta ben, traş kremi kullanılarak nematosistlerin uzaklaştırılmasından sonra da deniz suyu ile yıkama tavsiye ediyorum, böylece tüm nematosistlerden kurtulmuş olma ihtimalimizi arttırıyoruz).

Son olarak da buz torbası ya da sıcak su ile bölgenin yıkanması geliyor.

Umarım bu yazıyı sadece önlem amaçlı okuyorsunuzdur. 

Eğer denizanası çarpmasına maruz kaldıysanız/kalan bir tanıdığınız varsa şimdiden bizlerden size büyük geçmiş olsun.

Yorumlar

  1. Mustafa Şahan der ki:

    sayın Seaman..! Siteniz on numara. verdiğiniz bilgiler paha biçilmez. çalışmalarınızda başarılar diliyorum. mutlu kalın efendim..

  2. Murat Demirağ der ki:

    Merhabalar,
    Çok teşekkür ederim.

Fikrini söyle

*

CLOSE
CLOSE
Pin It